سالمندی جمعیت، یـکی از وقایع‌ مهم جمعیت‌شناختی سده اخیر است. این فرآیند نخست در کشورهای توسعه‌یافته اتفاق افتاد و پس‌ازآن در کشورهای درحال‌توسعه آشـکار شـد. در آینده نزدیک تقریبا همه کشورهای جهان با این پدیده روبه‌رو خواهند شد. یکی از ابعاد مهم جمعیت‌شناختی سالمند شدن جمعیت، تغییر در نسبت جمعیت این گروه با دیگر گروه‌های سنی است. 

آمار سالمندان به دوازده درصد از مجموع کل جمعیت رسیده و این به معنای آن است که ایران در آستانه یک بحران جمعیتی تمام عیار قرار دارد که علاوه بر مسائل اقتصادی، با چالش‌های اجتماعی و بهداشتی پیچیده‌ای روبه رو خواهد شد.

با افزایش تعداد سالمندان و طولانی شدن میانگین عمر، موضوع سالمندی به یکی از موضوعات مهم تحقیقاتی در دنیای آکادمیک و عرصه سیاست‌گذاری تبدیل شده است. در سیاست‌گذاری تأکید بیشتر بر به‌زیستن و مخاطرات موجود در دوران سالمندی، به‌ویژه برای گروه‌های حاشیه‌ای و جهت‌دهی مناسب در برنامه‌های رفاهی و مداخله‌ای تأثیرگذار است.

شاید باورش ساده نباشد، اما سومین گروهی که مورد هدف آزار خانگی قرار می‌گیرند، سالمندان هستند. آن‌ها پس از «کودکان» و «همسران»، مهم‌ترین گروهی هستند که اشکال مختلفی از آزار را تجربه می‌کنند و البته کمتر موردتوجه رسانه‌ها قرار می‌گیرند.

از سال ۱۳۳۵ تا ۱۴۳۵ تعداد سالمندان در کشور در حالی حدود ۲۴ برابر افزایش خواهد یافت که پیش‌بینی می‌شود از سال ۱۴۲۵ کشور وارد فاز سالخوردگی جمعیت شود؛ در این میان با توجه به افزایش الگوی تنهازیستی در میان زنان سالمند نسبت به مردان و تعداد زنان سالمند مجرد قطعی و مطلقه، تعداد زنان سالمند تنها طی ۳۰ سال آینده، ۳ برابر می‌شود.

تمایل سالمندان به ازدواج و شروع زندگی تازه‌ و یا هر تغییر مهم و معنادار دیگری معمولا به دلیل برخی باورهای غلط با قضاوت، تمسخر و اظهار مخالفت فرزندان همراه است و ضرب‌المثل «سر پیری و معرکه‌گیری»  از گذشته در وصف حال افراد سالمندی که هوای تجدید فراش به سرشان می‌زند به کار می‌رود، این ضرب‌المثل‌ به نوعی ازدواج افراد در سنین سالمندی را مورد نکوهش قرار می دهد.

خانه سالمندان؛ جایی که اسمش با قضاوت‌های تند و تلخ، با اطمینان از بی‌مهری فرزندان، با حس غریب و مرارت بار ترک‌شدگی همراه است. جامعه ما تا همین چند سال قبل به فرزندان و خانواده‌هایی که عضوكهنسال خود را به خانه سالمندان می‌سپردند روی خوش‌نشان نمی‌داد و آن‌ها را ای‌بسا قدرناشناس و بی‌عاطفه فرض می‌کرد. 

سالخوردگی جمعیت، پدیده‌ای است که بسیاری از جوامع بشری با آن روبه‌رو هستند و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰ حدود ۲۲/۸ درصد جمعیت جهان را سالمندان تشکیل دهند. روند سالمندی جمعیت در ایران نیز فزاینده بوده و کارشناسان مدت‌ها است که درخصوص آن هشدار می‌دهند. 

ایران در مرحله‌ گذار ساختار سنی قرارگرفته است و انتظار می‌رود در چندین دهه‌ بعد، پدیده‌ سالخوردگی جمعیت را تجربه کند. با توجه به کاهش سریع باروری و  پیش‌بینی افزایش درصد سالمندان جامعه در سال‌های آینده، برنامه‌ریزی برای حل مشکلات آن‌ها و برخورداری از بیمه سالمندی ضروری است.

یک میلیون و 300 هزار سالمند در کشور تنها زندگی می کنند و روز به روز بر این تعداد افزوده می شود، مسئله ای که منجر به تداعی افکار منفی و ناخوشایند گذشته در ذهن سالمندان شده و فکر و ذهن آنها پیوسته درگیر مرگ و شکل‌گیری افکار ناامیدکننده است. ادامه چنین روندی می‌تواند علاوه بر بیماری های مزمن، آن‌ها را به سمت ابتلا   به افسردگی سوق داده و بر کیفیت زندگی تأثیر منفی بگذارد.  

یکی از واقعیت‌های انکارناپذیر جمعیت هر کشوری، سالمندی است. موضوعی که ما نیز از آن بی‌نصیب نمانده ایم و منحنی رشد جمعیت سالمندی با سرعتی قابل ملاحظه، رو به رشد است. پیش‌بینی می‌شود در سال 1435 با رشد 33 درصدی جمعیت سالمندان، حدود یک سوم جمعیت کشور را این گروه تشکیل دهند.

رئیس اداره سلامت سالمندان وزارت بهداشت با اشاره به افزایش شمار سالمندان در کشور، ‌ گفت: فردی که قرار است از سالمند مراقبت کند باید مهارت و دانش کافی برخورد با سالمند را داشته باشد؛ بنابراین در مورد پرستار سالمند که با نام "سالمندیار" می‌شناسیم باید اقدامات تربیتی منسجم انجام شود تا بتواند بهترین خدمت را به وی ارائه دهد.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، در پی بروز آلودگی هوا در تهران و چند شهر دیگر، به سالمندان توصیه کرد که حتی الامکان از تردد در سطح شهر و خارج از منزل خودداری کنند.

هرچند همه ما انتظار داریم «خانواده» مکانی امن، صمیمی و سرشار از حمایت و عواطفِ خوشایند باشد اما همیشه این‌گونه نیست و گاه همسرآزاری و کودک‌آزاری‌های جسمی و جنسی و بدرفتاری‌های روانشناختی در متن خانواده رخ می‌دهد. «سالمندآزاری» نیز به‌عنوان یکی از جدی‌ترین و پنهانی‌ترین اشکالِ خشونت خانگی نه از سوی غریبه‌ها بلکه در اکثر موارد توسط نزدیکان و افراد مورد اعتمادِ فردِ قربانی انجام می‌شود.