یادداشتی در صفحه دیدگاههای واشنگتنپست، با پیوند زدن میراث تاریخی ترامپ به سرنوشت جمهوری اسلامی، خواستار کنار گذاشتن مذاکرات، گسترش حملات نظامی به زیرساختهای ایران و حمایت پنهانی از تغییر حکومت شده است. نویسنده معتقد است ترامپ برای ثبت نام خود در تاریخ آمریکا باید کاری را که آغاز کرده، تا رسیدن به «پیروزی کامل» ادامه دهد؛ نسخهای که از نظر او، نه با توافق سیاسی، بلکه با تضعیف کامل توان دفاعی و اقتصادی ایران و فراهم کردن زمینه سرنگونی نظام سیاسی کشور محقق خواهد شد. یادداشتی که در روزنامه واشنگتنپست منتشر شده، تصویری فراتر از یک توصیه نظامی معمول برای مواجهه آمریکا با ایران ارائه میکند.
نویسنده در این یادداشت، مسئله ایران را از سطح مناقشه بر سر برنامه هستهای، توان موشکی یا حتی موازنه نظامی در غرب آسیا خارج کرده و آن را به فرصتی تاریخی برای دونالد ترامپ تبدیل میکند؛ فرصتی که به باور او میتواند جایگاه رئیسجمهور آمریکا را در کنار چهرههایی چون رونالد ریگان و فرانکلین روزولت قرار دهد.
بر همین اساس، مقاله نهتنها ادامه عملیات نظامی علیه ایران را ضروری میداند، بلکه صریحاً خواستار عبور از مذاکرات، نابودی ظرفیتهای باقیمانده نظامی و اقتصادی کشور و در نهایت، حمایت پنهانی از تلاشها برای سرنگونی جمهوری اسلامی است. این یادداشت از آن جهت اهمیت دارد که پیشنهادهای خود را در قالب یک راهبرد چندمرحلهای صورتبندی میکند؛ راهبردی که در مرحله نخست، توان دفاعی و زیرساختهای حیاتی ایران را هدف میگیرد و در مرحله بعد، به دنبال تبدیل فشار نظامی و اقتصادی خارجی به عاملی برای فروپاشی ساختار سیاسی کشور است.
نویسنده برای توجیه این رویکرد، ابتدا به تحولات سیاست داخلی آمریکا و نتایج انتخابات میاندورهای میپردازد. او که از بازگشت ترامپ به کاخ سفید در سال ۲۰۲۴ با عنوان بزرگترین بازگشت سیاسی در تاریخ آمریکا یاد میکند، معتقد است شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای سال ۲۰۲۶ نباید به معنای پایان فرصت تاریخی ترامپ تلقی شود. مقاله در این بخش، وضعیت کنونی جمهوریخواهان را با تجربه رونالد ریگان در دوره دوم ریاستجمهوری او مقایسه میکند؛ رئیسجمهوری که با وجود پیروزی تاریخی در انتخابات ۱۹۸۴، دو سال بعد در انتخابات میاندورهای شکست سنگینی را متحمل شد، اما این ناکامی انتخاباتی مانع از آن نشد که در حافظه تاریخی آمریکا بهعنوان یکی از رؤسایجمهور بزرگ این کشور باقی بماند. از نگاه نویسنده، آنچه سرنوشت تاریخی رؤسایجمهور را تعیین میکند، الزاماً نتایج انتخابات میاندورهای یا محبوبیت مقطعی آنان نیست، بلکه دستاوردهایی است که در عرصه سیاست خارجی به نام خود ثبت میکنند.
در این چارچوب، ریگان به الگویی برای ترامپ تبدیل میشود. نویسنده، جایگاه تاریخی رئیسجمهور اسبق آمریکا را بیش از هر چیز به فروریختن دیوار برلین و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی پیوند میزند و سپس همین الگو را به مواجهه کنونی واشنگتن با جمهوری اسلامی تعمیم میدهد. مقصود مقاله روشن است: ترامپ باید بتواند کاری را انجام دهد که هفت رئیسجمهور پیش از او، از نگاه نویسنده، از انجام آن ناتوان بودهاند؛ یعنی به آنچه او «جنگ ایران علیه آمریکا» مینامد پایان دهد و نظام سیاسی ایران را به سرنوشت اتحاد شوروی دچار کند. به این ترتیب، تقابل با ایران در روایت نویسنده دیگر صرفاً موضوعی امنیتی یا نظامی نیست، بلکه به بخشی از پروژه بازسازی جایگاه تاریخی ترامپ تبدیل میشود. او میخواهد نتیجه مواجهه با ایران در آینده، همان نقشی را برای ترامپ ایفا کند که پایان جنگ سرد و فروپاشی بلوک شرق برای ریگان ایفا کرد.
این نگاه، در بخشهای بعدی مقاله به یک پیشنهاد عملیاتی مشخص تبدیل میشود. نویسنده میگوید حملات نظامی انجامشده تاکنون، هرچند از نظر او موفقیتآمیز بودهاند، اما برای دستیابی به نتیجه مطلوب کافی نیستند. او با استناد به تعبیر ترامپ درباره ضرورت رسیدن به «پیروزی کامل»، دو راه را پیش روی آمریکا قرار میدهد: تسلیم شدن دشمن یا شکست دادن او. در این منطق، توافق و مذاکره دیگر جایگاهی ندارند؛ بهویژه آنکه نویسنده مدعی است ماهها مذاکره به رهبری جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، نتوانسته است رهبران ایران را به پذیرش خواستههای واشنگتن وادار کند. مقاله نتیجه میگیرد که ادامه مذاکرات نهتنها بیفایده است، بلکه ممکن است طرف ایرانی را جسورتر کند. این در حالی است که در متن، هیچ ارزیابی مستقلی از دلایل شکست مذاکرات، شروط طرفین یا امکان دستیابی به ترتیبات سیاسی و امنیتی جایگزین ارائه نمیشود؛ نویسنده از ابتدا نتیجه مورد نظر خود را پذیرفته و ادامه مذاکره را صرفاً اتلاف وقت معرفی میکند.
بخش مهمتر یادداشت، جایی است که نویسنده از سطح استدلال سیاسی عبور میکند و فهرستی از اهداف مورد نظر خود برای ادامه عملیات نظامی ارائه میدهد. پیشنهاد او به نابودی تأسیسات هستهای ایران محدود نیست. او خواستار حذف چهرههای باقیمانده در ساختار رهبری کشور، از بین بردن توان موشکی بالستیک، تخریب زیرساختهای اقتصادی و انرژی، هدف قرار دادن مسیرهای ارتباطی و حملونقل، نابودی فرودگاهها و بنادر و در نهایت انهدام باقیمانده صنایع دفاعی ایران است. در این طرح، حتی زیرساختهایی که به تأمین مالی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی یا دور زدن محاصره دریایی آمریکا کمک میکنند، در فهرست اهداف قرار میگیرند. بنابراین، آنچه در این یادداشت پیشنهاد میشود، صرفاً یک عملیات محدود برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای نیست؛ بلکه طرحی برای گسترش دامنه جنگ به بخشهای مختلف نظامی، اقتصادی، صنعتی و ارتباطی کشور است؛ طرحی که هدف آن، بنا بر تصریح نویسنده، جلوگیری از بازسازی توانمندیهای نابودشده ایران در آینده است.
اما پیشنهاد نویسنده به همین مرحله نیز ختم نمیشود. او پس از توصیه به پایان دادن به عملیاتهای عمده رزمی، خواستار آغاز حمایتهای پنهانی آمریکا از جریانهایی در داخل ایران میشود که بتوانند حکومت را تضعیف و در نهایت سرنگون کنند. در واقع، مقاله برای مرحله پس از حملات نظامی نیز برنامهای در نظر گرفته است: ابتدا تخریب ظرفیتهای راهبردی و اقتصادی و سپس بهرهگیری از فشارهای ایجادشده برای پیش بردن پروژه تغییر حکومت. نویسنده این بخش را نیز با ارجاع به تجربه ریگان در دوران جنگ سرد توجیه میکند و مدعی است همانگونه که حمایت پنهانی آمریکا از جنبشهای آزادیخواه در کشورهای مختلف به آزادی صدها میلیون نفر کمک کرد، ترامپ نیز میتواند زمینه فروپاشی جمهوری اسلامی را فراهم کند. در این روایت، مردم ایران بهعنوان نیرویی معرفی میشوند که باید با پشتیبانی پنهان آمریکا در مسیر تضعیف و سرنگونی حکومت قرار گیرند؛ در حالی که نویسنده هیچ توضیح روشنی درباره ماهیت این حمایت، نیروهای مورد حمایت، سازوکار اجرای آن یا پیامدهای احتمالی چنین مداخلهای ارائه نمیدهد.
از این منظر، اهمیت یادداشت واشنگتنپست تنها در موضعگیری تند آن علیه ایران نیست؛ بلکه در نوع پیوندی است که میان منافع راهبردی آمریکا، سرنوشت سیاسی ترامپ و پروژه تغییر حکومت در ایران برقرار میکند. نویسنده میکوشد ادامه جنگ را نه بهعنوان انتخابی پرهزینه که باید بر اساس مجموعهای از ملاحظات نظامی، اقتصادی و سیاسی ارزیابی شود، بلکه بهعنوان فرصتی برای ثبت یک پیروزی تاریخی به ترامپ عرضه کند. در چنین چارچوبی، هزینههای احتمالی جنگ، تبعات انسانی تخریب زیرساختها، پیامدهای منطقهای گسترش درگیری، واکنش کشورهای دیگر و حتی احتمال شکلگیری چرخهای تازه از تقابل نظامی، در حاشیه قرار میگیرند. آنچه در کانون توجه است، نتیجهای است که نویسنده از پیش برای آن تعریف کرده: فروپاشی جمهوری اسلامی و تبدیل آن به نماد پیروزی ترامپ در سیاست خارجی.
البته باید میان انتشار این یادداشت در واشنگتنپست و موضع رسمی این روزنامه تمایز قائل شد. متن مورد بحث، یادداشتی در بخش دیدگاهها و بیانگر موضع و پیشنهادهای نویسنده آن است؛ بنابراین نباید تمام محتوای آن را بهعنوان سیاست رسمی دولت آمریکا یا حتی موضع تحریریه واشنگتنپست معرفی کرد. با این حال، انتشار چنین پیشنهادی در یک رسانه جریان اصلی آمریکا، آن هم با این صراحت در دفاع از گسترش عملیات نظامی، تخریب زیرساختهای یک کشور و حمایت پنهانی از تغییر حکومت، از منظر شناخت طیفی از نگاهها و پیشنهادهای مطرح در فضای سیاسی و رسانهای آمریکا قابل توجه است. این یادداشت نشان میدهد که در بخشی از فضای فکری و سیاسی آمریکا، مسئله ایران نه صرفاً از دریچه مهار یک برنامه هستهای یا دستیابی به توافقی امنیتی، بلکه در قالب فرصتی برای تغییر بنیادین نظم سیاسی کشور دنبال میشود.
نکته قابل توجه دیگر، گسترش دامنه نگاه نویسنده از ایران به ونزوئلا و کوباست. او با اشاره به اقدامات ترامپ علیه دولت نیکلاس مادورو در ونزوئلا و فشارهای اقتصادی بر کوبا، این دو کشور را نیز در امتداد پروژه تاریخی رئیسجمهور آمریکا قرار میدهد. به این ترتیب، مقاله تصویری از یک راهبرد گستردهتر ارائه میکند که در آن، موفقیت ترامپ با تغییر موازنه سیاسی در چند کشور و روی کار آمدن حکومتهای مطلوب واشنگتن سنجیده میشود. این بخش نشان میدهد که در نگاه نویسنده، موضوع صرفاً پایان دادن به یک مناقشه منطقهای نیست؛ بلکه تبدیل قدرت نظامی و اقتصادی آمریکا به ابزاری برای بازآرایی نظم سیاسی در کشورهای مخالف واشنگتن است.
در نهایت، مقاله با این ادعا به پایان میرسد که ترامپ هزینه سیاسی تصمیم خود برای خلع سلاح ایران را پرداخته و اکنون تنها داوری تاریخ باقی مانده است. چنین جمعبندیای، در حقیقت، همه مسیر استدلالی متن را آشکار میکند: نویسنده از یک سو میان میراث تاریخی رؤسایجمهور آمریکا و نتیجه جنگ با ایران ارتباط برقرار میکند و از سوی دیگر میکوشد ادامه حملات نظامی و حتی تغییر حکومت در ایران را بهعنوان شرط دستیابی ترامپ به جایگاهی ماندگار در تاریخ آمریکا معرفی کند. در این روایت، جنگ دیگر صرفاً وسیلهای برای رسیدن به یک هدف امنیتی مشخص نیست؛ خود به پروژهای تاریخی تبدیل شده که باید تا تحقق نتیجه مطلوب نویسنده ادامه یابد. از همین رو، این یادداشت را باید بیش از آنکه گزارشی از تحولات جاری یا تحلیلی بیطرفانه درباره گزینههای پیش روی واشنگتن بدانیم، طرحی صریح برای تشدید تقابل با ایران و عبور از مهار نظامی به سمت تغییر ساختار سیاسی کشور ارزیابی کرد.
متن کامل یادداشت واشنگتنپست
در سال ۲۰۲۴، دونالد ترامپ بزرگترین بازگشت سیاسی در تاریخ آمریکا را رقم زد و به نخستین رئیسجمهور از زمان گروور کلیولند تبدیل شد که پس از شکست در انتخابات و واگذاری کاخ سفید، چهار سال بعد دوباره به آن بازمیگردد. هنگامی که او پس از پیروزی در ایالتهای سرنوشتساز و کسب برتری قاطع در آرای عمومی، سوگند ریاستجمهوری یاد کرد، دموکراتها روحیه خود را باخته و شکستخورده بودند.
دو سال بعد، این جمهوریخواهان هستند که روحیه خود را از دست دادهاند و دموکراتها پیروزی بزرگشان در انتخابات میاندورهای را جشن میگیرند. اما دموکراتها نباید بیش از اندازه به خود مغرور باشند و جمهوریخواهان نیز نباید تا این اندازه احساس شکست و سرخوردگی کنند. همانطور که همین حالا بار دیگر نشان داده شد، در طول دو سال اتفاقات زیادی میتواند تغییر کند و آونگ سیاست در هر دو جهت حرکت میکند.
در واقع، جمهوریخواهان میتوانند از تجربه رونالد ریگان دلگرم شوند؛ رئیسجمهوری که در دوره دوم خود شکست سنگینی مشابهی را در انتخابات میاندورهای تجربه کرد، اما امروز از او بهعنوان یکی از بزرگترین رؤسایجمهور تاریخ آمریکا یاد میشود. همین اتفاق میتواند درباره ترامپ نیز رخ دهد.
در سال ۱۹۸۴، ریگان با کسب بیشترین آرای الکترال در تاریخ ایالات متحده، دوره دوم ریاستجمهوری خود را تضمین کرد و در ۴۹ ایالت از مجموع ۵۰ ایالت به پیروزی رسید. اما دو سال بعد، در انتخابات میاندورهای ۱۹۸۶ شکست سختی خورد. دموکراتها کنترل سنا را به دست گرفتند و با کسب هشت کرسی جدید، اکثریت ۵۵ به ۴۵ را تشکیل دادند. در مجلس نمایندگان نیز تعداد کرسیهای جمهوریخواهان به تنها ۱۷۷ کرسی کاهش یافت.
راجر زاخیم، مدیر مؤسسه رونالد ریگان و نویسنده کتاب تازه و بسیار خواندنی «صلح از مسیر قدرت: چگونه تقویت توان نظامی ریگان به پیروزی در جنگ سرد انجامید»، میگوید: «تنها دو سال پس از آنکه رئیسجمهور ریگان از طلوع صبحی تازه در آمریکا سخن گفته بود، در هر دو مجلس سنا و نمایندگان شکست خورد؛ آن هم با ارقامی تقریباً مشابه.»
میراث ریگان با شکست او در آن انتخابات میاندورهای تعریف نمیشود. در عوض، او را به خاطر دستاوردهای سیاست خارجیاش به یاد میآورند؛ بهعنوان مردی که دیوار برلین را فروریخت و اتحاد جماهیر شوروی را به زبالهدان تاریخ فرستاد. زاخیم معتقد است جایگاه ترامپ در تاریخ نیز «با یک انتخابات میاندورهای سنجیده نخواهد شد، بلکه با پیروزی تاریخی بر رژیم ایران» و اینکه آیا او این رژیم را نیز به زبالهدان تاریخ خواهد فرستاد یا نه، ارزیابی میشود.
تصمیم ترامپ برای اقدام نظامی علیه ایران، یکی از شجاعانهترین تصمیماتی بوده که هر رئیسجمهور در طول زندگی من اتخاذ کرده است. ترامپ در سخنرانی روز کهنهسربازان آمریکا یادآور شد که «ایران از سال ۱۹۷۹ تاکنون علیه آمریکا در حال جنگ بوده است» و مسئول کشته و مجروح شدن هزاران آمریکایی در حملات تروریستی است. ترامپ نخستین رئیسجمهور طی ۴۷ سال گذشته است که در برابر این اقدامات دست به مقابله زده است.
عملیات نظامیای که او دستور اجرای آن را صادر کرد، موفقیتی عظیم بوده است. با این حال، همانطور که ترامپ گفت، ایالات متحده باید به چیزی بیش از «پیروزی ۹۳ درصدی» دست پیدا کند؛ بلکه باید به «پیروزی کامل» بر ایران برسد. او درست میگوید. پیروزی کامل به یکی از دو شکل محقق خواهد شد: یا دشمن تسلیم میشود یا شکست میخورد. ترامپ تاکنون فرصتهای متعددی در اختیار رهبران ایران قرار داده است تا از باقیمانده برنامه هستهای خود دست بکشند و تسلیم شوند.
پس از بیش از شش ماه مذاکرات بینتیجه به رهبری جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، اکنون روشن شده است که رهبران ایران هیچ قصدی برای انجام چنین کاری ندارند. ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد: «ما به توافق با ایران نیازی نداریم. آن روزها مدتهاست که به پایان رسیدهاند.» تصمیم درستی است. ادامه مذاکرات بیفایده است. اگر چیزی تغییر کرده باشد، این است که نتیجه انتخابات آمریکا، ایرانیها را جسورتر کرده است، نه اینکه از مواضعشان عقب نشانده باشد.
بله، برنامه هستهای ایران بهطور قابلتوجهی عقب رانده شده است، اما بلندپروازیهای هستهای حکومت ایران قویتر از گذشته شده است. اگر رژیم ایران از دوران ریاستجمهوری ترامپ جان سالم به در ببرد، درسی که خواهد گرفت این است که میتواند در یک نبرد ارادهها، آمریکا را شکست دهد و تنها راه جلوگیری از حملهای دیگر، دستیابی به سلاح هستهای است. رهبران ایران منتظر رئیسجمهوری ضعیف خواهند ماند که ارادهای برای حمله مجدد به آنها نداشته باشد. سپس تلاش خواهند کرد برنامهای را که ترامپ به خاک سپرده است، از نو احیا کنند. شاید این کار سالها یا حتی دههها طول بکشد، اما آنها چنین تلاشی خواهند کرد.
بنابراین، ترامپ باید کار را تمام کند. چهرههای باقیمانده در رأس رهبری ایران را از میان بردارد؛ تأسیسات هستهای ایران را بیش از پیش در زیر آوار مدفون کند؛ باقیمانده توان موشکهای بالستیک ایران را نابود سازد؛ زیرساختهای اقتصادی و انرژیای را که شریان مالی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را تأمین میکنند، از بین ببرد؛ همچنین بزرگراهها، خطوط راهآهن، فرودگاهها و بنادر دریایی مهمی را که رژیم برای دور زدن محاصره دریایی بسیار موفق او به کار میگیرد، نابود کند؛ و در نهایت، باقیمانده پایگاه صنعتی دفاعی ایران را نیز منهدم سازد تا این کشور نتواند توانمندیهای نابودشده خود را بازسازی کند.
پس از آن، باید پایان عملیاتهای عمده رزمی را اعلام کند و حمایتهای پنهانی را برای کمک به مردم ایران آغاز کند تا آنها بتوانند رژیم را تضعیف کرده و سرانجام سرنگون کنند. همانطور که ریگان در دوران جنگ سرد از جنبشهای آزادیخواه در سراسر جهان حمایت پنهانی کرد؛ جنبشهایی که به آزادی ۴۰۰ میلیون نفر انجامیدند، ترامپ نیز میتواند شرایط را برای فروپاشی نهایی رژیم ایران فراهم کند.
این فروپاشی ممکن است پیش از پایان دوره ریاستجمهوری ترامپ اتفاق بیفتد یا تحقق آن اندکی بیشتر زمان ببرد. دیوار برلین تا نوامبر ۱۹۸۹، یعنی ۹ ماه پس از ترک کاخ سفید توسط ریگان، فرو نریخت و دو سال دیگر نیز طول کشید تا اتحاد جماهیر شوروی فروبپاشد. با این حال، تاریخ ثبت کرده است که این ریگان بود که کمونیسم شوروی را سرنگون کرد. ترامپ نیز اکنون در آستانه پیروزیای به همان اندازه تاریخی قرار دارد. پس از آنکه هفت رئیسجمهور آمریکا به رژیم ایران اجازه دادند به جنگ علیه آمریکا ادامه دهد، ترامپ میتواند همان کسی باشد که سرانجام به دوران وحشتآفرینی جمهوری اسلامی پایان میدهد.
پیروزی او نیز نباید به همینجا محدود شود. او پیشتر نیکلاس مادورو را در ونزوئلا از قدرت کنار زده است؛ اکنون میتواند با کمک به برگزاری انتخابات آزاد و روی کار آمدن دولتی دموکراتیک و طرفدار آمریکا، این موفقیت را تثبیت کند. همچنین به لطف کارزار فشار اقتصادی او، ممکن است عمر حکومت کمونیستی کوبا که از ۱۲ رئیسجمهور آمریکا جان سالم به در برده است، به دونالد ترامپ نرسد.
کسانی که به ترامپ توصیه میکنند در ایران به دنبال «راهبرد خروج» باشد، بر یک پیشفرض نادرست تکیه کردهاند: اینکه تصمیم او برای اقدام نظامی، اشتباه بوده است. چنین نبوده است. این تصمیم یکی از جسورانهترین تصمیماتی بوده که هر فرمانده کل قوایی تاکنون اتخاذ کرده است؛ از همان جنس تصمیماتی که رؤسایجمهور معمولی را از رؤسایجمهور بزرگ متمایز میکند.
ترامپ عظمت را در یکقدمی خود دارد: ایرانی آزاد، ونزوئلایی آزاد و کوبایی آزاد، جایگاه او را در کنار ریگان و فرانکلین روزولت، در جمع پرافتخارترین و محترمترین رؤسایجمهور تاریخ آمریکا قرار خواهد داد. او تاکنون هزینه سیاسی تصمیم خود برای خلع سلاح ایران را پرداخته است. آنچه باقی مانده، داوری تاریخ است.