ایران در سال‌های اخیر با بحرانی‌ترین دوره خشکسالی تاریخ معاصر خود روبه‌روست. کاهش بارندگی، افزایش دما و سوء‌مدیریت منابع آبی، موجب افت بی‌سابقه ذخیره سدها و فشار بر شبکه‌های آب شهری شده است.

«مدل توسعه در کلانشهر تهران، بی‌اعتنا به دخل به سراغ ولخرجی منابع رفته و روز‌به‌روز به گسترش مصارف و تعریف نیاز‌های جدید پرداخته است. در چنین الگویی هر چه قدر منابع از اطراف به سمت تهران کشیده و بلعیده شود بازهم عطش توسعه، سیری‌ناپذیر است و به‌جای تناسب بین برنامه‌ریزی‌ها با منابع، همیشه با توسل به‌قدرت و پول به‌دنبال تأمین رفته‌ایم و نتیجه آن شده است که امروز با آن روبه‌رو هستیم.»

طی سال‌های اخیر، پدیده‌هایی نظیر کاهش بارش، خشکسالی، گردوغبار و نوسانات دمایی به چالشی ملموس برای بخش کشاورزی کشور تبدیل شده است اما آن‌چه اکنون اهمیت بیشتری دارد، نه تنها طرح ابعاد این چالش، بلکه حرکت به سمت راه‌حل‌های علمی، بومی و منطبق با ظرفیت‌های اقلیمی کشور است.

بارش‌های سال آبی جاری نسبت به بارش‌های سال آبی گذشته با افت حدود ۹۸ میلیمتری کاهشی ۴۰ درصدی را به ثبت رسانده است.

«۲۵ استان کشور و بیش از ۵۳ شهر این روز‌ها با تنش آبی مواجه هستند.» این آمار از سیطره خشکسالی بلندمدت و انباشته حکایت دارد. از نشانه‌های این وضعیت خشک شدن دریاچه‌ها و رودخانه‌ها، افت سطح آب‌های زیرزمینی، فرونشست زمین، بیابان‌زایی، فرسایش خاک و طوفان‌های گردوغبار است. 

مقام مسئول سازمان هواشناسی با بیان "خشکسالی‌های ایران طولانی‌تر و شدیدتر شده است"گفت:بررسی ها نشان می‌دهد روند خشکسالی‌ها از ۳۰ سال قبل تشدید شده است.

بارش سنگین برف در مناطقی از کشور برخی جاده‌ها را مسدود کرده، در برخی مناطق بارش برف به حدی بوده است که باعث اختلال در تردد خودروها شده و یا برخی پروازها به این دلیل ابطال یا با تأخیر انجام‌شده است، اما این بارش‌ها نویدبخش پایان خشکسالی نیست و بحران کمبود آب همچنان پابرجاست.

چشممان همیشه به آسمان است تا ببارد. هیچ‌گاه نپذیرفته‌ایم سهم ایران ما از آسمان همین است؛ همین اقلیم خشک و نیمه‌خشک که متوسط بارش سالانه آن  ٢۵٠ میلی‌متر است و تازه این عدد در سال‌های اخیر به ٢٣٠ میلی‌متر هم کاهش یافته است.

محسن پیرهادی، رئیس فراکسیون مدیریت شهری مجلس بابیان اینکه ایران برای چهارمین سال پیاپی وارد خشکسالی شده است،گفت: متأسفانه میانگین بارش تجمعی سالیانه کشور در 5 دهه گذشته روند نزولی داشته و همین امر در کنار دیگر تغییرات اقلیمی همچون افزایش سرعت گرمایش در کشور سبب شده، آب درایران به مسئله‌ای ملی بدل شود.

می‌گویند بخشی از «روند افزایش دما، کاهش بارش، افزایش تبخیر و خشکسالی» به دلیل تغییرات اقلیمی است و وضعیت فعلی بیش از آن‌که نتیجه دخالت عمدی در بارور شدن یا عقیم شدن سامانه‌های بارشی باشد، حاصل تغییرات اقلیمی، زیست‌محیطی، افزایش گرما و آلودگی هوا است.

پاییز خشک و کم بارش به پایان رسید و پیش‌بینی‌ها برای بارش‌های زمستان نیز چندان امیدوارکننده نیست، حال این‌که وضعیت ذخایر آبی سدها در شرایط نگران‌کننده‌ای قرار دارد و ۴۰ درصد ظرفیت مخازن سدها پُر و ۶۰ درصد این ظرفیت خالی است.

کارشناسان محیط‌زیست تغییرات اقلیمی را ازجمله بحران‌های بزرگ و فراگیر جهانی می‌دانند که بر اساس پیش‌بینی‌ها مخاطرات این پدیده بیش از همه خاورمیانه و شمال آفریقا را نشانه رفته است، درحالی‌که «دمای کره زمین رو به افزایش است، شدت آن در خاورمیانه و شمال آفریقا دو برابر خواهد بود.

رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی با تاکید براینکه پیش‌بینی‌های هواشناسی مبتنی بر تاثیر پدیده‌های دورپیوند مانند «ال‌نینو» و «نائو» و میزان بارندگی‌ها قطعی نیست، اظهار کرد: بر اساس پیش‌بینی‌ها و تجربه‌های آماری گذشته می‌توان گفت که با رویداد ال‌نینو احتمال قابل ملاحظه‌ای برای وقوع بارش‌های تجمعی در حد نرمال تا بیش از نرمال طی پاییز و نیمه اول زمستان آینده در کشور وجود دارد.

عوامل انسانی و مدیریت نادرست تهدیدهای مناطق جنگلی باعث افت کیفی و کمی جنگل ها شده است و این موضوع در کنار فشارهای طبیعی مانند تغییر اقلیم، خشکسالی و کمبود بارش ها و... جنگل را مستعد جذب آفات و بیماری ها و یا حریق های بیش از حد طبیعی کرده است.