آرشیو
انتخاب نشریه


گزارش رسالت از توليد آلاينده‌ها
کسی هوای تهران را ندارد

آلودگي هوا بزرگترين درد پايتخت است. اين را همه مي دانند اما بازهم کسي هواي تهران را ندارد. گفته مي شود، «آلودگي هواي اين شهر حتي از عکسهاي ناسا هم پيداست و با يک لکه خاکستري‌رنگ از آسمان هم شناخته مي‌شود.»
هريک از نهادها و سازمان هاي متولي بدون توجه به عواقب اين امر در مسير وظايف خود کوتاهي کرده اند، با اين حال صاحب نظران  معتقدند «سرمايه گذاري براي توسعه ناوگان حمل و نقل عمومي، توليد سوخت پاک و نظارت بر فعاليت صنايع مي تواند منجي بحران آلودگي هوا باشد چرا که با اين اقدام به ازاي هر يک دلار هزينه، ۳۰ دلار بازگشت هزينه ايجاد مي شود.» 
اما مسئله دقيقا از همين جا آغاز مي شود، زيرا متوليان سازمان ها يا نهادهاي مختلف سرمايه گذاري در اين زمينه را به چشم هزينه مي بينند و اغلب به دنبال اجراي راه حل هاي مقطعي و کوتاه مدت نظير تعطيلي مدارس و اعمال محدوديت هاي ترافيکي هستند که با اتخاذ تدابير اين چنيني صورت مسئله همچنان بر سر جاي خود باقي مي ماند.  
حسين آخاني، کارشناس محيط زيست و استاد 
زيست‌شناسي دانشگاه تهران مي گويد: « تعطيلي مدارس و محدود کردن خودروها راه‌حل نيست؛ که اگر نخواهيم بگوييم بي‌فايده است دستِکم بايد بگويم حکم يک مسکن را دارد.» 
وي در ادامه با انتقاد از اينکه اراده‌اي براي کاهش آلودگي هوا وجود ندارد تصريح مي کند: «متاسفانه در تمام ارگان‌هاي ما از دولت تا مجلس و... اراده‌اي ديده نمي‌شود.»
اين کارشناس محيط زيست بهترين راه‌حل در 
کوتاه، و بلندمدت را گسترش حمل و نقل عمومي مي داند و عنوان مي کند: «نمايندگان و دولتمردان ما خودشان با حمل‌ونقل عمومي ميانه و سرکاري ندارند. آن‌ها بين مردم نيستند تا بتوانند مشکل را درک کنند. همچنين متاسفانه بخش زيادي از مسئولين ما فرصت اين را نداشته‌اند تا در شهرهايي که زندگيِ سبز در آن‌ها جاري است زندگي کنند و ببينند کشورهايي مانند آلمان و سوئد چگونه با گسترش حمل‌ونقل عمومي آلودگي هوا را کنترل کرده‌اند. شايد اگر مسئولين ما چنين شناخت و تجربه‌هايي داشتند نگاهشان متفاوت بود.»
اگرچه اين روزها به مدد بارندگي مختصر، کمي تا قسمتي آلاينده ها تعديل شده اند اما بايد به فکر راهکارهاي اساسي تر بود. مطابق آخرين سياهه اي که توسط شرکت کنترل کيفيت هواي شهرداري تهران منتشر شده، مهمترين منابع آلاينده اين کلانشهر مشخص شده اند. از جمله «منابع متحرک» شامل خودروهاي سواري، تاکسي، موتورسيکلت، وانت، ميني‌بوس، اتوبوس واحد، ساير اتوبوس‌ها و کاميون و «منابع ساکن» که در بردارنده صنايع آلاينده، نيروگاه‌ها و پالايشگاه، ترمينال‌هاي شهري، جايگاه‌هاي سوخت‌رساني و منابع خانگي و تجاري هستند. 
اين سياهه نشان مي دهد: « سهم منابع ساکن و متحرک در توليد آلاينده‌هاي گازي به ترتيب برابر 15 و 85 درصد است و اين سهم در توليد ذرات معلق به ترتيب 30 و 
70 درصد به دست آمده است. در منابع متحرک، کاميون‌ها، اتوبوس‌هاي سرويس ادارات، اتوبوس‌هاي شرکت واحد، موتورسيکلت و ميني‌بوس‌ها مهم‌ترين منابع توليد ذرات هستند در حالي که نيروگاه، پالايشگاه و صنايع، اصلي‌ترين منابع توليد ذرات در منابع ساکن هستند.»
اکنون عوامل يا متهمان رديف اول توليد آلاينده ها در هواي تهران مشخص شده اند و هريک از دستگاه ها يا سازمان هاي متولي ديگر بهانه اي در اين زمينه ندارند اما مسئله اين است که کسي هواي تهران را ندارد. در حال حاضر قريب ٢٣‌سال از تصويب بند ٢٠ ماده ٥٥ قانون شهرداري گذشته اما آيا واقعا صنايع آلاينده از محدوده شهري تهران خارج شده است؟ مطابق گفته هاي 
علي فاضلي، رئيس اتاق اصناف کشور، تنها 20 درصد صنايع آلاينده از اين کلانشهر خارج شده اند. اگرچه دولت يکي از مهمترين اولويت‌هاي خود را محيط‌ زيست عنوان کرده بود اما در عمل نسبت به خروج صنايع اقدامي صورت نگرفته است. از آنجايي که نرخ بيکاري در ايران بالاست، اين نگراني براي دولت وجود دارد که با اعمال سختگيري‌هاي مضاعف شاهد خروج سرمايه و تشديد بحران بيکاري باشد و شايد هم تعبير عيسي کلانتري، رئيس سازمان محيط زيست کشور درست باشد که گفته بود: پدرخوانده هايي که در حوزه صنعت وجود دارند، اجازه نمي دهند با بحران آلودگي مقابله کنيم. 
ردپاي پدرخوانده ها 
او نخستين بار آبان ماه سال گذشته، با حضور در جلسه شوراي شهر تهران اين مسئله را مطرح نموده و تاکيد کرده است: «قبول کنيد اگر شما اراده کنيد تا مشکلات حل شوند بايد در مقابل گادفادرهايي (پدرخوانده) قرار بگيريد که زورشان هم کم نيست.» او بدون توضيح بيشتر، گفته است: «50 کارخانه آلاينده در تهران داريم که تعطيلي آنها موجب بيکاري حدود ۱۰‌هزار نفر مي‌شود. حالا بايد تصميم بگيريم که اولويت ما هواي پاک است يا موضوعات ديگر. در اين زمينه بايد تصميماتي گرفته شود.»
اما فارغ از مسائل پشت پرده اي که منجر به تشديد بحران آلاينده ها مي شود، بايد به اين نکته اشاره کرد که ميزان مصرف يا کيفيت سوخت هم در افزايش آلودگي هوا سهم بالايي را به خود اختصاص داده است.  حتي برخي از کارشناسان عنوان مي کنند، 80 درصد آلودگي موجود به علت کيفيت سوخت مصرفي است. محمد جواد حشمتي، معاون حقوق عامه دادستاني کل کشور مطرح کرده است: « از سوخت مصرفي در شهرها نمونه برداري شده و به آزمايشگاه هاي سازمان استاندارد و وزارت نفت براي آزمايش ارسال شده اند، هر دو منبع آزمايشگاهي اعلام کردند که بنزين‌هاي مصرفي با استاندارد‌هاي مورد قبول فاصله دارند و استاندارد لازم را ندارند و در شرايطي که بنزين مصرفي در شهرها بايد استاندارد يورو 4 را داشته باشد، اما نمونه ها استاندارد
يورو 2 داشتند.»
بنزين يورو۴ سهمي در کاهش آلودگي ندارد!
عليرضا صادق آبادي، مديرعامل شرکت ملي پالايش و پخش اين عامل را از اساس رد مي کند و در توضيح آن به عدم نقش بنزين در افزايش آلاينده هاي هوا در سطح شهر تهران اشاره و تصريح کرده است: «زماني گمان مي‌شد با توزيع نفت گاز و بنزين يورو۴ مساله آلودگي هوا حل‌ مي‌شود؛ اما درحال‌حاضر مشخص شده که اين فکر درست نبوده است. درحال‌حاضر تمام بنزين توزيعي در سطح تهران يورو۴ است، اما همان‌طور که مي‌بينيم آلودگي هوا همچنان در سطح بالايي قرار دارد.» 
او بر اين مسئله تاکيد مي کند: «موتور خودرويي که بنزين يورو۴ را مصرف‌ مي‌کند نبايد آلاينده باشد زيرا مطابق آزمايشي که در پژوهشگاه صنعت نفت انجام گرفته، مشخص شده است، موتور خودروهاي داخل براي سوزاندن بنزين يورو۴ ساخته نشده است و تفاوتي نمي‌کند بنزين يورو۲ بسوزانند يا يورو۴»
زهرا صدراعظم نوري، مشاور سابق رئيس سازمان حفاظت محيط زيست و رئيس فعلي کميسيون سلامت شوراي شهر تهران در اين رابطه به رسالت مي گويد: سوخت بنزين با برنامه ريزي وزارت نفت و پس از راه اندازي پالايشگاه خليج فارس ديگر داراي سرب نيست و در واقع نسبت به گذشته داراي استاندارد بهتري است. وي در ادامه با اشاره به سهم عوامل آلودکننده متحرک عنوان مي کند: براساس مطالعات و بررسي هاي انجام شده سهم منابع 
آلوده کننده متحرک بالاست. اين منابع شامل خودروها و سوختي است که مورد استفاده قرار مي گيرد. براين اساس اقداماتي از سوي دولت در طرح جامع کاهش آلودگي کلانشهرها انجام شد و البته شهرداري هم به اين موضوع توجه کرده است. هرچند کنترل اين منابع آلوده کننده چندان در اختيار شهرداري نيست و بيشتر به وزارتخانه ها و دستگاه هايي غير از مديريت شهري باز مي گردد اما به هر روي تلاش هايي
صورت گرفته تا خودروها از استاندارد بيشتري برخوردار باشند و احتراق و سوخت مصرفي آنها، آلود گي کمتري ايجاد کند. در همين ارتباط يکي از اقدامات خوبي که شهرداري تهران انجام داده و در حال انجام است، بحث معاينه فني خودروهاست. خودروها بايد گواهي معاينه فني داشته باشند تا بتوانند در محدوده طرح ترافيک ورود پيدا کنند و يا معاينه فني برتر که در واقع استاندارد بالاتري را براي خودروها مدنظر قرار داده، دارا باشند. 
اين عضو شوراي شهر تهران مي افزايد: براساس اين طرح، خودروها براي تردد در هر نقطه اي بايد داراي معاينه فني يا و معاينه فني برتر باشند و اگر اين کار به خوبي انجام بگيرد و با نظارت پليس همراه باشد، سبب مي شود خودروهاي آلاينده متوقف و جريمه شوند. 
مشاور سابق رئيس سازمان حفاظت محيط زيست پيش بيني مي کند که امسال کلانشهر تهران نسبت به سال گذشته با آلودگي کمتري مواجه باشد. اکنون باتوجه به تعاملي که ميان پليس راهور و راهنمايي و رانندگي وجود دارد، دوربين هايي نصب شده که در شب هم قادر به ثبت و ضبط خودروهاي سنگين است. اين خودروها ديزلي و يا فرسوده اند و بخشي از آلودگي مربوط به اين هاست و از طرفي بيشترين تردد آنها در شب انجام مي گيرد و به همين علت تا پيش از اين چندان قابل کنترل نبودند. 
«اگر 50 ليتر بنزين را داخل باک خودرو بريزيم، از طريق اگزوز در اتمسفر توليد آلودگي مي کند. برهمين اساس طبق مطالعات انجام گرفته 85 درصد آلودگي هواي تهران به وسايل متحرک مربوط  مي شود.» اين ها بخشي از سخنان اسماعيل کهرم، مشاور سابق رئيس سازمان حفاظت محيط زيست  که در گفت‌وگو با رسالت مطرح کرده است.
وي در ادامه عنوان مي کند: فارغ از سهم وسايل متحرک در توليد آلاينده ها بايد به اين مسئله اشاره داشت که حدود 30 درصد يعني يک سوم از صنايع ايران در اطراف تهران قرار دارد. يعني همه کارخانه ها، کارگاه ها 
و پتروشيمي ها و پالايشگاه ها باعث افزايش آلاينده ها مي شوند. طبق قانون نيوتن در دنيا نه چيزي به‌وجود مي آيد و نه از بين مي رود فقط تغيير حالت مي دهد. با اين تفاسير در زمان معصومه ابتکار يعني 17 سال پيش قانوني وضع شد مبني بر اينکه تا شعاع  120 کيلومتري تهران نبايد تاسيسات آلوده کننده صنعتي بسازيم اما با آغاز به کار دولت نهم، اين قانون کنار گذاشته شد و هنوز هم در فاصله 120 کيلومتري کارخانه ها ايجاد مي شوند و در قرچک ورامين کوره هاي آجرپزي ايجاد شده که بدترين نوع سوخت يعني مازوت و واسکازين را مصرف مي کنند  و وقتي مي سوزند دود عظيمي را به‌وجود مي آورند. 
مشاور سابق رئيس سازمان حفاظت محيط زيست معتقد است: پديده آلودگي هوا همچنان ادامه دارد و ادامه هم خواهد داشت. وي در توجيه سخن خود، موقعيت جغرافيايي تهران را همانند کاسه اي مي داند و به هنگام سرماي هوا، دود و دم حاصل از اتومبيل ها 
و کارخانه ها از اين کاسه بالا مي رود و همين که 
مي‌خواهد از بين رشته کوه هاي البرز رد شود، يک مرتبه لايه هواي سرد روي آن قرار مي گيرد و نمي گذارد دود و دم خارج شود، اصطلاحا به اين مسئله وارونگي مي گويند بنابراين کاري نمي توانيم انجام دهيم چرا که بخش زيادي از اين اتفاق به موقعيت جغرافيايي کلانشهر تهران باز مي گردد. 
«اما دولت در اين شرايط چگونه مي تواند گام هايي در جهت بهبود وضعيت کلانشهر تهران بردارد؟ گفته مي شود آلاينده ها در يک‌سوم روزهاي سال، مهمان پايتخت هستند و حدود 18 هزار ميليارد تومان به اين کلانشهر خسارت وارد مي کنند. با اين وجود وظايف و ماموريت دولت چيست؟ آيا تاکنون عملکرد موفقي داشته است؟»کهرم معتقد است: تمام اقداماتي که دولت 
مي تواند در اين حوزه انجام دهد، مربوط به کنترل ترافيک، اجراي طرح زوج و فرد، معاينه فني و ارائه بنزين با کيفيت است و حتي به اين مسئله اعتراف مي کند که دولت نمي تواند ترافيک را کنترل کند لذا بايد معاينه فني را تشديد کند، در حال حاضر هم طرحي در اين زمينه اجرايي شده تا اتومبيل هايي که معاينه فني ندارند از طريق دوربين ها شناسايي و جريمه شوند. 
وي با اشاره به اجراي طرح زوج و فرد مي افزايد: دو سال پيش کشور فرانسه که خودروها و بنزين مصرفي اش استاندارد است، اين طرح را اجرا کرد بنابراين اقدامات دولت محدود است و کار ديگري نمي تواند انجام دهد. در تمام دنيا همين است. البته آنها مي توانند کيفيت بنزين را ارتقاء داده و بنزين يورو 4 توزيع کنند اما اگر در مجموع نگاه کنيد، مي بينيد اقدام ديگري نمي شود انجام داد. حتي سازمان حفاظت محيط زيست هم کار ديگري از دستش برنمي آيد. راهنمايي و رانندگي نيز حداکثر کاري که مي تواند انجام دهد، همين است که خودروهاي دودزا را متوقف کند.
کهرم در پاسخ به اين پرسش که چرا دولت نسبت به توسعه و نوسازي ناوگان حمل و نقل عمومي توجهي ندارد، مي گويد: معمولا بودجه دولت در آنجايي که بايد صرف نمي شود، وگرنه توسعه و نوسازي اين ناوگان ضرورت دارد. 
«روزانه 3/5 ميليون خودرو در شهر تهران تردد 
مي کنند که تعدادي از آنها دودزا بوده و روغن سوزي دارند بنابراين بايد از طريق طرح معاينه فني ايرادات آنها رفع شود. آمارها نشان مي دهد، کمتر از يک ميليون موتور سيکلت نيز روزانه در حال تردد هستند که 80 تا90 درصد آنها موتورهاي کاربراتوري دارند و بسيار آلوده اند بنابراين بايد با اتخاذ تدابيري؛ نوسازي و يا برقي شوند.»
وحيد حسيني، مديرعامل شرکت کنترل کيفيت هواي تهران با بيان اينکه ماده 8 قانون هواي پاک تردد خودروهاي فرسوده را ممنوع اعلام کرده به روزنامه رسالت مي گويد: با اجراي اين قانون ديگر شاهد تردد خودروهاي فرسوده 22 سال به بالا نخواهيم بود. از سوي ديگر خيلي ها درباره وضعيت سوخت و سهم آن در توليد آلاينده ها سخن مي گويند در حالي که امروز سوخت بنزين و گازوئيل استاندارد شده است. 
وي با اشاره به نوسازي ناوگان حمل و نقل عمومي هم اظهار مي کند: براي تحقق اين امر بايد دولت بودجه بگذارد اما وضعيت دولت به گونه اي نيست که بتواند اعتباري را به اين بخش اختصاص دهد. از سوي ديگر مي توان تا زمان نوسازي، شهرداري و صاحبان خودروها مسئله بازسازي ناوگان حمل و نقل را جدي بگيرند. اتوبوس هاي ما سرمايه ملي است و نمي توان اين ها را دور انداخت و يک ميليارد تومان براي خريد اتوبوس نو هزينه کرد. در همين زمينه مصوباتي هم وجود دارد که وزارت کشور موظف است به اين ناوگان رسيدگي کند. بسياري از کشورهاي دنيا، خودروهاي قديمي خود را نوسازي کرده اند و هيچ گونه آلاينده اي 
هم ايجاد نمي‌کنند. 

آدرس مطلب http://resalat-news.com/newspaper/page/9376/1/55813/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha