آرشیو
انتخاب نشریه


مسعود رضايي، پژوهشگر تاريخ در گفت‌وگو با رسالت:
دست توطئه‌گران آمريكايي با تسخير سفارت كوتاه شد

تسخير سفارت آمريکا در 13 آبان ماه سال 1358 يکي از مهمترين رويدادهاي بين المللي است که آمريکايي ها را در بهت و حيرت فرو برد. مرکز اسناد انقلاب اسلامي با انتشار گزارشي درباره تاثير جهاني اين اقدام نوشته است: «اين مسئله در روند تغييرات هندسه قدرت جهاني تاثير حياتي داشت، تسخير لانه جاسوسي آمريکا در ايران بود که منشاء دگرگوني‌هاي بسياري در حوزه‌هاي هنجاري، سياسي و روابط بين‌الملل شده است؛ تا جايي که حقارت و ذلت آمريکا را به جهانيان نشان داد و زمينه‌ساز افول هژموني سياسي و هنجاري آمريکا در جهان شد.»
اين ذلت و تحقير، آمريکايي ها را در بهت و حيرت فرو برد  تا آنجا که واکنش هاي بسياري را به دنبال داشت، پير سالينجر در کتاب «آمريکا در بند» نوشته است: «چگونه امکان دارد کشوري که از چنان قدرت فني برخوردار است که مي‌تواند انسان‌ها را با فضاپيما به خارج از جو زمين بفرستد و بزرگ‌ترين قدرت جهان است، ناگهان خود را زير منت کشوري که دچار بي‌نظمي انقلابي شده است، بيابد؟»
حتي روزنامه آلماني «اشپيگل» در سال ۱۹۸۰ نوشت: «زماني ايالات‌متحده مي‌توانست تصميم بگيرد که چه کسي در ايران بر مسند قدرت بنشيند، اما امروز در ۱۹۸۰، آيت‌اللهي در تهران مي‌تواند سرنوشت انتخابات رياست‌جمهوري ايالات‌متحده را تعيين کند». 
اما فارغ از حقارت آمريکايي ها، پرسش اين است که ماجراي فتح لانه جاسوسي چگونه آغاز شد و چرا دانشجويان پيرو خط امام به دولت موقت خوش بين نبودند؟
مسعود رضايي، پژوهشگر سياسي و تاريخ معاصر در گفت‌وگو با روزنامه رسالت به اين پرسش پاسخ داده و ابعاد ماجراي فتح لانه جاسوسي را مطرح کرده است. هم اکنون اين مصاحبه را از نظر مي گذرانيد. 
*نحوه اشغال سفارت آمريکا توسط دانشجويان پيرو خط امام به چه صورت بود و حساسيت دانشجويان و نيروهاي انقلابي نسبت به سفارتخانه و تحرکات آمريکا چگونه برانگيخته شد؟ 
 در دوره بعد از انقلاب که دولت موقت بر سر کار بود و امور را در دست داشت، دانشجويان و انجمن هاي اسلامي که با همديگر دفتر تحکيم وحدت را هم تشکيل داده بودند. به اين نتيجه مي رسند که دولت موقت با خوش بيني نسبت به آمريکا عمل مي کند و درباره توطئه هاي احتمالي آن حساسيت لازم را ندارد از طرفي اين تجربه تاريخي هم وجود داشت که آمريکا و انگليس در سال 1332 بعد از اينکه نهضت ملي شدن صنعت نفت در ايران صورت گرفت، با همدستي يکديگر کودتايي را طراحي و به اجرا گذاشتند که به سقوط دولت دکتر مصدق و شکست نهضت 
ملي شدن صنعت نفت انجاميد. مرکز داخلي هماهنگي براي کودتاچيان هم در آن زمان همين سفارت آمريکا بود و عمده کارهايي که اين ها انجام مي دادند براي اينکه نيروهاي خودشان را هماهنگ و مديريت کنند و طرح کودتا را به پيش ببرند، از درون همين سفارت آمريکا صورت مي گرفت، بنابراين به لحاظ تاريخي اين تجربه وجود داشت که سفارت آمريکا محل توطئه عليه مردم ايران بوده و مي تواند اين حالت را داشته باشد. تحولاتي هم که صورت مي گرفت حاکي از اين بود که آمريکايي ها در دوران بعد از انقلاب درصدد بودند تا حد ممکن انقلاب را يا دچار انحراف از مسير اصلي خود کنند و يا به دنبال ايجاد ارتباط با نيروهاي ليبرال و ضدانقلابي بودند و اينکه از طريق کودتا همانند آن چه در سال 1332 انجام دادند، دوباره کودتايي ديگر به راه بيندازند بنابراين حساسيت ها بين دانشجويان انقلابي، مسلمان و پيرو خط امام وجود داشت ولي دولت موقت اساسا هيچ حساسيتي نسبت به اين قضيه نداشت، آنچه که موجب شد حساسيت دانشجويان و نيروهاي انقلابي نسبت به سفارتخانه و تحرکات آمريکا شدت بگيرد اين بود که شاه به عنوان اينکه قرار هست تحت مداوا و معالجه قرار بگيرد، وارد آمريکا شد و خواسته ملت ايران اين بود که آمريکا بايد شاه را به ايران تحويل دهد تا به دليل اقداماتش در طول دوران سلطنت مورد محاکمه قرار گيرد از طرف ديگر اين حساسيت هم برانگيخته شد چون مجددا آمريکايي ها شاه را مستقيما تحت نظر خود قرار دادند و اين مي توانست سرآغاز يک حرکت کودتايي ديگر باشد. در آن زمان دولت موقت به عنوان دولت رسمي ايران اقدام ديپلماتيکي در برابر اين ماجرا صورت نداد و يا تقاضاي اين را نداشت که آمريکا سفارت خودش را ببندد و ديپلمات هايش را خارج کند، اين اقدام در عرف ديپلماتيک متعارف است و وقتي کشوري نسبت به عملکرد کشور ديگري اعتراض دارد و يا حقانيت ديپلماتيک آن را در کشور خودش مخل امنيت خود قلمداد 
مي کند، از آنها مي خواهد يا سطح فعاليت ديپلماتيک شان را پايين بياورند و يا حتي اين ديپلمات ها را از کشور اخراج مي کنند. دولت موقت به عنوان مسئول رسمي اين قضيه هيچ اقدامي در اين زمينه انجام نمي داد و بلکه حرکت مخالف با اين مسئله هم مشاهده شد و آن اين بود که آقاي بازرگاني و دکتر يزدي براي شرکت در سالگرد انقلاب الجزاير به اين کشور سفر کرده بودند، در آنجا با برژينسکي که يک چهره به شدت ضد انقلاب اسلامي بود ملاقات هم مي کنند و بنابراين نيروهاي انقلابي و دانشجويان به اين نتيجه مي رسند که اميدي نمي توانند داشته باشند به اينکه دولت موقت اقدامي براي جلوگيري از توطئه هاي آمريکا در برابر انقلاب اسلامي انجام دهد. در اين فضا هست که جمع دانشجويي انقلابي تصميم مي گيرند، اعتراض خود را به آمريکا و سياست‌هاي آن به نوعي نشان دهند و تصميم اوليه شان اين طور بود که براي مدت محدودي دست به اشغال سفارت آمريکا بزنند و بعد هم آنجا را تخليه کنند يعني در طرح اوليه آنها اين نبود که سفارت به مدت طولاني در اشغال باشد. اين مسئله در جمع انجمن هاي اسلامي دانشجويان اتخاذ مي شود و روز 13 آبان به مناسبت روز دانش آموز و همچنين سالگرد تبعيد حضرت امام تظاهراتي را برگزار مي کنند و در بين اين تظاهرات طبق برنامه قبلي خودشان از ديوار سفارت بالا مي روند و سفار ت را اشغال مي کنند.
*وقتي خبر اشغال سفارت به امام خميني (ره) رسيد، ايشان چه واکنشي نشان دادند؟ 
اين خبر هنگامي که به حضرت امام مي رسد، ايشان اين حساسيت را داشتند که اشغال سفارت توسط چه کساني صورت گرفته است. يعني مي خواستند بدانند که اين افراد انقلابي، مسلمان و مورد اعتماد باشند. در آن زمان اين دانشجويان با موسوي خوئيني ها در تماس بودند و به نوعي رابط بين دانشجويان و حضرت امام هم ايشان بودند و امام وقتي از طريق موسوي خوئيني ها و کانال هاي ديگري متوجه مي شوند، کساني که سفارت را اشغال کرده اند، دانشجويان انقلابي و ولايتمدار و پيرو خط و مشي اصلي انقلاب هستند، اطمينان خاطر پيدا مي کنند.
*چه شد که تسخير سفارت آمريکا به تعطيلي کشانده شد، باتوجه به اينکه در ابتدا قرار بود اين سفارت به مدت محدودي اشغال باشد؟ 
 از آنجايي که حضرت امام هميشه نسبت به آمريکا بي اعتماد بودند و در سخنراني هاي خودشان هم در دوره انقلاب و چندماه بعد از انقلاب مرتب بر لزوم هوشياري در قبال آمريکا و توطئه هاي آن تاکيد مي کردند، به نظرشان مي رسد، حالا که اين کار انجام شده خوب است قضيه به نحوي پيش برود که آمريکايي ها به طور کلي از انجام طرح هاي کودتاهي و توطئه گرانه و يا انجام طرح هايي که به انحراف انقلاب از مسير اصلي خودش مي انجامد دستشان کوتاه شود بنابراين ادامه حضور دانشجويان در سفارت آمريکا را به مصلحت انقلاب تشخيص مي دهند و به نظرشان مي رسد که سفارت آمريکا به نوعي به تعطيلي کشانده شود اما دولت موقت حاضر به انجام اين کار نبود. اين دولت نه تنها نسبت به آمريکا آن حساسيت ها و بدبيني ها و هوشياري هاي لازم را نداشت بلکه به نوعي با خوش بيني هم با اين سفارتخانه برخورد مي کرد بنابراين امام اميدي به اين نداشت که دولت موقت چنين کاري را انجام دهد. ولي سفارت توسط طيف دانشجويان مسلمان اشغال شده بود و امام به نظرشان رسيد که براي از کار انداختن سفارت آمريکا در اجراي طرح هاي کودتايي عليه انقلاب نوپاي اسلامي ادامه  حضور دانشجويان مي تواند مفيد باشد ضمن اينکه در همان روزها اسناد و مدارکي به‌دست آمده بود که حاکي از ارتباطات وسيع آمريکا با افراد مختلف در ايران و چشم اندازي از 
طرح هاي آن را به نمايش مي گذاشت، اين گونه شد که دانشجويان در اين سفارت مستقر شدند و بعد هم اسنادي که رشته رشته شده بود را به هم چسباندند و مجموعه اي ارزشمند از اسناد سفارت آمريکا به‌دست آمد و منتشر شد که مي تواند براي ما بسيار آگاهي بخش باشد. 


آدرس مطلب http://resalat-news.com/newspaper/page/9354/1/48237/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha