آرشیو
انتخاب نشریه


زهرا ممتاز قمشه اي، جامعه شناس و پژوهشگر و كارشناس تعاون در گفت‌وگو با رسالت :
تحقق اقتصاد مقاومتي در گرو توجه به بخش تعاون است

گفت‌وگو از ريكا حسامي
اشاره:
در شرايط اقتصادي خاصي به لحاظ تحريم قرار داريم و به نظر مي رسد كه تكيه بر توليد ملي و همبستگي اجتماعي مي تواند مهمترين ابزار مقابله با دشمن بزرگ و مستكبر جهاني باشد.
اقتصاد در كشور ما بر سه پايه دولتي ،خصوصي و تعاوني پايه گذاري شده است آيا در اين برهه تقويت بخش تعاون به عنوان بخشي از اقتصاد مي تواند راهگشا و سرنوشت ساز باشد؟!
چندي پيش طرحي در خصوص سامان دهي زنان دستفروش در قالب تعاوني‌ها مطرح شد كه طراح آن جامعه شناس و پژوهشگري در حوزه تعاون بود. زهرا ممتاز قمشه اي كه در حال حاضر مشاور معاونت امور تعاون وزارت تعاون،کار و رفاه اجتماعي است در گفت‌وگو با رسالت با اعلام اين مطلب كه سال گذشته تعاوني‌ها دو ميليارد و ششصد ميليون دلار صادرات داشته اند ،خاطر نشان ساخت:اگر فضاي کسب و کار در قالب تعاوني ، با تجميع منابع مالي خُرد، براي آحاد مردم (اعم از زن و مرد )فراهم بشود،مي‌توانيم هر آنچه که مورد نياز کشور است را با بومي سازي تکنولوژي توليد کنيم،بسازيم و تحريم‌ها را با اقتصاد مقاومتي پشت سر بگذاريم.
وي با بيان اينكه در حال حاضر  نزديک به نيمي از تعاوني هاي فعال کشور در موضوع توليد فعاليت دارند گفت:اگر به فضاي کسب و کار هاي داخلي رونق داده شود و به مزيت هاي نسبي و منطقه اي توجه شود. هر منطقه مستعد يک يا چند خوشه کسب و کار است که هم مواد اوليه فراوان دارد هم نيروي انساني و هم «سرمايه هاي خرُد بلااستفاده «که حجم نقدينگي را بالا برده و به تورم دامن مي‌زند . اين كارشناس تعاون با اعلام اينكه ١٠ هزار تعاوني زنان با يك ميليون نفر عضو در كشور فعال است در مورد طرح ساماندهي دستفروشان اظهار داشت:اجراي طرح ساماندهي دستفروشان  ضمن حفظ شأن و شخصيت  دستفروشان و تغيير در وضعيت و اوضاع مالي و کاري آنها ، چهره شهر و محيط هايي چون مترو را  زيباتر مي کند.ضمن اينكه ، مردم مي‌توانند با طيب خاطر  اجناس را با قيمت مناسب از اين غرفه ها تهيه كنند.
وي با انتقاد از قوانين دست و پاگير كسب و كار به نمايندگان مجلس پيشنهاد كرد كه به جاي نوشتن قانون ، مقررات زدايي كنند ! و يادآور شد كه متاسفانه ،در حال حاضر قوانين دست و پا گير ،باعث سختي و مشقت صاحبان کسب و کار شده است.
ممتاز  تصريح كرد:تعاوني‌ها با توجه به نقش و جايگاه قانوني در زمينه ايجاد اشتغال و کاهش فقر بستر مناسبي براي ايجاد و توسعه کارآفريني در کشور محسوب مي‌شوند.
اين گفت‌وگو فرا رويتان قرار دارد.

جايگاه تعاوني ها در صادرات غير نفتي کجاست و آيا اين سيستم در اين زمان قادر به حل مشکلات اقتصادي حاصل از تحريم است؟
اقتصاد تعاوني به لحاظ ايجاد تعادل ميان نيازهاي داخلي و خارجي قابل ارزش است. چرا که تعاوني‌ها
 همزمان با فعاليت براي تامين  و توزيع کالاهاي توليدي و خدماتي جوامع بيروني به تامين نيازهاي اعضاء و شاغلين در تعاوني نيز توجه دارند و توازن بين تقاضا در داخل و خارج از حوزه فعاليت مورد تاکيد است.
تعاوني‌ها به‌عنوان يک الگوي کار تيمي و گروهي علاوه بر اينکه در جهت فرهنگ کار جمعي، هم افزايي ايجاد مي‌کنند، از طريق سازماندهي منابع خرد(مالي و انساني) و در کنار هم قرار دادن آنها ،بهره وري را افزايش مي‌دهند.
در حال حاضر به اين جمع‌بندي قطعي رسيده ايم که بهترين الگو براي توسعه مناطق محروم و رفع و کاهش فقر، تشکيل و حمايت از تعاوني‌ها در اين مناطق است. همچنين ارائه الگوهاي مبتني بر نقش مديريت محلي در کارآفريني، توانمندسازي و توسعه منابع انساني و کارکردهاي تعاوني در موضوعات اجتماعي، کاهش فقر و افزايش رفاه مورد تاکيد است.
کشور ما سرشار از منابع توليد است ،هم مواد اوليه داريم هم نيروي انساني تحصيل کرده!
اگر فضاي کسب و کار در قالب تعاوني ، با تجميع منابع مالي خُرد، براي آحاد مردم (اعم از زن و مرد )فراهم بشود،مي‌توانيم هر آنچه که مورد نياز کشور است را با بومي سازي تکنولوژي توليد کنيم ،بسازيم و تحريم‌ها را با اقتصاد مقاومتي پست سر بگذاريم. 
اقتصاد مقاومتي به معناي سختي کشيدن و در تنگنا قرار گرفتن نيست ! اقتصاد مقاومتي يعني در توليد و تکنولوژي و تامين مايحتاج و کالاهاي مورد نياز جوري سياستگذاري و عمل کنيم که با تحريم يک رئيس جمهور در آن طرف دنيا ،اقتصاد ما تاب آور باشد و نه شکننده ! اين يک رويا نيست  با همت مردم و مسئولين مي‌تواند يک حقيقت باشد .
در حال حاضر  نزديک به نيمي از تعاوني هاي فعال کشور در موضوع توليد فعاليت دارند، اگر به فضاي کسب و کار هاي داخلي رونق داده شود و به مزيت‌هاي نسبي و منطقه اي توجه شود. هر منطقه مستعد يک يا چند خوشه کسب و کار است که هم مواد اوليه فراوان دارد هم نيروي انساني و هم سرمايه هاي خرُد بلااستفاده که حجم نقدينگي را بالا برده و به تورم دامن مي‌زند . 
اگر به مسائل ريز و درشت در فضاي کسب و کار توجه شود بالطبع تعاوني ها هم در اين فضا رشد کرده و مي‌توانند صادرات و ارز آوري هم داشته باشند. 
با همين شرايط سخت فعلي هم در سال گذشته تعاوني‌هاي کشور بيشتر از دو ميليارد و ششصد ميليون دلار صادرات و ارز آوري داشتند .
اين روند اگر با بهبود فضاي کسب و کار، رغبت مردم به تشکيل تعاوني و کارگروهي و اولويت قرار دادن  تعاوني ها در سياستگذاري هاي تمام دست‌اندرکاران و مسئولان  توأم بشود ،اقتصادي مقاومتي محقق شده است.
آيا سامان دهي زنان دستفروش در قالب تعاوني زنان امکان پذير است؟ چگونه ؟
بله  ،بنده معتقدم امکان پذير است .
 اواخر سال گذشته ، بحث ساماندهي دستفروشان  در معاونت تعاون مطرح بود لذا طرح اوليه را بنده نوشتم كه با نامه رسمي از وزارتخانه  به شهرداري تهران منعکس شد . 
سامان دهي دستفروشان در قالب تعاوني امري سهل و ممتنع است که بايد با عزم جدي و در برخي موارد با تدابير خاص انجام بشود. 
به نظر مي رسد كه براي اجرايي كردن آن هم نيازمند تشويق و ترغيب و در نظر گرفتن مشوق‌هايي براي دستفروشان هستيم  و هم در کنار آن ، اقدامات سلبي نيز بايد در نظر گرفته شود.
 طبق طرح  مذكور  مي‌توان دستفروشان هم صنف را در قالب تعاوني هايي متشکل کرد و در آن ،
سرمايه گذاري شهرداري نيز پيش بيني شده که طبق قانون بخش تعاون ،مي‌تواند در کنار اعضا سرمايه گذاري نموده و سود دريافت کنند و در اين راستا،شهرداري براي اين بانوان محترم غرفه ها ، فروشگاه‌ها و بازارچه‌هاي دايمي را فراهم کند. 
اجراي طرح ساماندهي دستفروشان  ضمن حفظ شأن  شخصيت  دستفروشان و تغيير در وضعيت و اوضاع مالي و کاري انها ، چهره شهر و محيط‌هايي چون مترو را هم  زيباتر مي‌کند. 
با ساماندهي دستفروشان ،چهره شهر و روحيه  شهروندان بهتر مي شود  و نيز مي‌توانند با طيب خاطر  اجناس را با قيمت مناسب از اين غرفه ها تهيه کنند.
تعداد تعاوني هاي زنان در کشور چقدر است و براي گسترش تعاوني هاي زنان چه راهکاري وجود دارد؟
در حال حاضر ،طبق آمار سامانه  تعاوني ها حدود 10هزار تعاوني فعال زنان داريم که يک ميلون نفر عضو دارند.
از اين تعداد  حدود 2300تعاوني در رتبه بندي تعاوني‌ها جاي دارند. اينها تعاوني هاي موفقي هستند که بر اساس شاخص‌هاي تعريف شده در کسب و کارهاي تعاوني بهتر از بقيه مشغول توليد و خدمات بوده و اشتغال هم ايجاد کرده اند.
 اين تعاوني ها در سال گذشته مجموعا در 1841 نمايشگاه مختلف داخلي و در 135 نمايشگاه خارجي  شرکت داشته و فعال بوده اند  .
حدود 500 تعاوني تامين نياز بانوان داريم . در بين تعاوني هاي زنان ،تعاوني هاي صنايع دستي خوبي وجود دارند  که به صادرات و ارز آوري مشغولند. 
با توجه به رشد آمار زنان سرپرست خانوار به دلايل مختلف از جمله طلاق و فوت يا اعتياد همسران،  يکي از راهکارهايي که مي‌تواند از مشكلات اقتصادي و اجتماعي اين قشر بکاهد ،توجه به تشکيل تعاوني‌هاي زنان در مشاغل مختلف توليدي ،توزيعي ،صنايع دستي و خدمات IT است .البته به نظر من ،زنان درحوزه کارهاي صنعتي هم مي‌توانند موفق بشوند.به عنوان مثال، خانم تعاونگري هم اكنون ، مديرعامل تعاوني توليد فولاد است يا خانم جواني داريم که فيلتر اتومبيل توليد مي‌کند. خوشبختانه خانمها  نشان دادند که مي‌توانند بهترين ها بشوند چون انگيزه و درايت لازم براي مسير کارافريني را دارند.
بايستي تلاش کنيم تعداد خانم‌هاي مستقل و موفق در همه جاي کشور زياد شود. 
خانم‌ها  چون منافع مشترک دارند به راحتي کنار هم قرار مي‌گيرند . تحقيقان نشان داده  روحيه کار جمعي خانم‌ها بيشتر است .
به نظر مي رسد ،برنامه ريزان ، مديران اجرايي ، مديران کل امور بانوان استانداري ها مي‌توانند از  مزيت بخش تعاوني ، براي توسعه اشتغال استان  به خوبي استفاده نمايند.
اشتغالزايي و کارآفريني در شرايط کنوني کشور چگونه امکان پذير است ؟
هم اکنون توسعه به شدت وابسته به ايجاد خوداشتغالي و کارآفريني است و يکي از راه‌کارهاي اساسي در برطرف ‌ساختن ناپايداري اقتصادي جوامع، هدايت سرمايه‌ها و اعتبارات به بخش‌هاي توليدي و زيرساختي است. در واقع تعاوني‌ها با توجه به نقش و جايگاه قانوني در زمينه ايجاد اشتغال و کاهش فقر بستر مناسبي براي ايجاد و توسعه کارآفريني در کشور محسوب مي‌شوند. 
اشتغالزايي و کارآفريني در  معني عام و کلي نيز اگر دغدغه  تمام برنامه ريزان و سياستگذاران قرار بگيرد ، راهگشاست . اگر مي‌گوييم «کالاي ايراني» اين نبايد صرفا يک شعار باشد، چرا بايد  کل توليد  با تحريم از چرخه باز ايستد؟ !
در صنعت و کارافريني  هم بايد همان‌گونه که در صنعت دفاعي موفق شديم تحريم‌ها را دور بزنيم  و با دانش نيروي داخلي و سياست جهادي  پيش برويم.
 آيا بها دادن به بخش تعاون در سيستم اقتصادي کشور در شرايط کنوني راه حل برخي از مشکلات مي‌تواند باشد ؟ 
بله !بايد روحيه کار جمعي را بيشتر تقويت کنيم. اعتماد اجتماعي افزايش يابد و توجه به مهارت آموزي نسل جوان بيشتر شود . 
مسلما،صرفا با دانش تئوري ، به رشد تکنولوژيکي نميرسيم.
 حمايت از کسب و کارها مختلف بايستي با رويکرد توانمند سازي باشد  نه اينکه فقط اعلام کنند وام و تسهيلات مي‌دهيم!
  براي توسعه کسب و کار فقط صرف پول دادن كافي نيست بلکه بايد پُل ساخت . يعني فضاي کسب و کار را بهبود بخشيد . بايستي زير ساخت‌ها تامين بشود. پل ساختن به معني اينكه اينکه نيروي انساني  آموزش ببيند ، توانمند بشود و به سمت کسب و کارهدايت بشود. اين بينش که يک کسب و کار تا آخر محتاج دولت باشد بايد در اذهان از بين برود . از سوي ديگر لازم است كه  مسئولين  برنامه ريزي کنند . متاسفانه در حال حاضر قوانين دست و پا گير باعث سختي و مشقت صاحبان کسب و کار شده و به نظر مي رسد كه نمايندگان مجلس بايد به جاي تصويب قانون هاي رنگارنگ و قانون روي قانون کمي مقررات زدايي کنند  و قوانين زايد را حذف نمايند.
به نظر مي‌رسد که احساس عدم امنتيت اقتصادي بيش از تحريم ها باعث افزايش قيمت‌ها و نگراني مردم شده است ؟ 
موافقم،  وقتي سرمايه اجتماعي کاهش پيدا کند معمولا بحران ها پر رنگ تر  و داراي اثر سوء بيشتري ميشوند. تحريم هستيم درست !  ولي اثر وضعي اين  واقعه بستگي به کنش ما شهروندان دارد. 
وقتي شايع مي‌شود؛ فلان کالا قرار است كه ناياب بشود و تمام مردم براي تهيه  آن جنس هجوم مي‌برند خوب  معلوم است كه چه اتفاقي رخ ميدهد ! 
در قانون اقتصاد ،کشش عرضه و تقاضا داريم  وقتي  تقاضا براي جنسي ناگهان بيش از حد معمول  بالا برود خود به خود باعث گراني بيشتر مي‌شود  و اين اتفاقات نشان مي‌دهد ما  شهروندان قبل از تحريم‌ها، بازار را  به چالش کشيده ايم!
 لذا بايد سعي کنيم از رفتارهاي هيجاني  پرهيز کنيم و فضا را با دامن زدن به شايعات ملتهب نکنيم . البته مسئولان هم بايد تلاش کنند .
 يقينا براي بهتر شدن اوضاع اقتصاد کشور، کار همراه  با برنامه تعيين كننده است . به قول مرحوم دکتر بهشتي:  بهشت را به بها دهند و به بهانه ندهند. لذا همه بايد متحد در مسير درست حرکت کنيم .
در پايان از خبرنگار محترم  روزنامه وزين رسالت تقدير و تشکر مي‌کنم که به بحث مهم کارافريني و اشتغال در حوزه زنان توجه کرده است.
متشكرم.

آدرس مطلب http://resalat-news.com/newspaper/page/9311/6/39127/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha