آرشیو
انتخاب نشریه


نگاه جديد به روسيه

مجتبي توانگر
پژوهشگر اقتصادي
درعرصه بين‌الملل براي ارتباط با عالي‌ترين مقامات ايران معمولا کانال ارتباطي خود را از طريق علي اکبر ولايتي دنبال مي‌کنند. چه اتفاق مهمي رخ داده که ايران در بالاترين سطح پيام مهمي براي روسيه ارسال کرده است؟
1 - غرب‌گرايان صاحب گفتمان ليبرال‌سرمايه‌داري در ابتداي دولت آقاي روحاني در سال 92، عالي‌ترين مقام اجرايي را به اين نتيجه رساندند که کليد حل مشکلات اقتصادي در ارتباط با غرب و کاخ‌سفيد است. از طرف ديگر بلوک غرب هرگونه ارتباط و قرارداد اقتصادي با شرق اعم از چين، روسيه و... را بر نمي‌تابد. بر همين اساس بود که قراردادهاي بسياري با چين و روسيه از جمله «سوآپ 500 هزار بشکه نفت با روسيه»، «توسعه ميدان نفتي آزادگان با چين»، «صادرات محصولات کشاورزي به روسيه» و... توسط دولتمردان برجسته دولت از جمله بيژن زنگنه و... لغو شد.
به طور مشخص در مورد مجموع تجارت خارجي ايران(بدون نفت) با روسيه از يک ميليارد و 200 هزار دلار در سال 88 به دو ميليارد و 138 ميليون دلار در سال 1391 رسيده بود که اين ميزان در دولت اول و دوم آقاي روحاني سيرنزولي طي کرد به طوري‌که در سال 96، مجدداً تجارت خارجي ايران با روسيه کاهش يافته و به کمتر از يک ميليارد دلار(حدود 990 ميليون دلار) رسيد.
بلوک غرب پنج سال، دولت آقاي روحاني را معطل نگه داشت و هيچ اقدامي براي بهبود مبادلات تجاري ايران انجام نداد. بالاترين مقام کاخ سفيد نيز نه تنها تحريم‌هاي ايران را به سال 92 بازگرداند بلکه تحريم‌هاي ديگري را برآن افزود.
اين تجربه گرانسنگ موجب شد تا رئيس جمهور بارديگر، دولتمردان خود را به چين و روسيه اعزام نمايد. بر همين اساس بود که وزير خارجه ايران قبل از آغاز مذاکرات اخير با اروپا به چين و روسيه رفت اما متاسفانه اين کشورها در جلسات خصوصي صريحا ابراز کردند که دولت ايران را صادق نمي‌دانند چرا که ممکن است دوباره با کشورهاي شرق، قرارداد اقتصادي منعقد و مجدداً به فسخ آن مبادرت ورزد.
بر همين اساس، حسن روحاني با هوشمندي با ارسال پيام براي روسيه اين بار خود تضمين مي‌دهد. رهبرفرزانه انقلاب نيز براي حمايت از دولت دوازدهم پيامي را ضميمه کرده‌اند. حامل پيام نيز خود تضمين مضاعفي محسوب مي‌شود.
2 - تحولات يک دهه اخير، موجب شده تا ايران و روسيه دريابند متحداستراتژيک هستند. اين موضوع بدين معنا نيست که روسيه بايستي قدم به قدم خود را با منافع ايران تنظيم کند يا برعکس.
برخي در يک مغالطه آشکار به افکار عمومي القاء مي‌کنند که روسيه همه جا بايد منافع ايران را بر منافع خود ارجحيت دهد. در حالي که او منافع خود را دنبال مي‌کند و اين اتحاد صرفا به معناي عدم دشمني و در تصميمات استراتژيک در کنار هم بودن است.
به عنوان مثال در فضايي که ايران هر روز از سوي رژيم صهيونيستي و حتي در يکي دو سال اخير از سوي داعش به تهديدات نظامي هوايي تهديد مي‌شد؛ روسيه، «سامانه دفاعي S300» را در اختيار ايران قرار داد. به اذعان کارشناسان امنيتي منطقه، آسمان ايران بعد از اين سامانه، امنيت آن نسبت به گذشته، افزايش و امن‌ترين آسمان منطقه محسوب مي‌شود.
نمونه ديگر؛ در جريان مذاکرات برجام که کارشکني‌هاي آمريکا، فرانسه و غرب را شاهد بوديم اين روسيه بود که با تيم آقاي ظريف، همکاري مي‌کرد. بعد از برجام نيز کشورهاي غربي براي حضور اقتصادي در ايران، دست دست کردند اما روسيه باب تجاري خود را باز نگه داشت و متاسفانه از طرف ايران استقبالي از آن نشد.
3 - روسيه به دليل عدم دسترسي به خليج‌فارس به عنوان «بزرگترين آبراه نفتي دنيا» سالها پيش به ايران پيشنهاد تهاتر و سوآپ نفت تا ميزان 500 هزار بشکه نفت را کرده بود که متاسفانه به دليل عدم تمايل طرف ايراني، اجرايي نشد. اکنون که با فشارهاي آمريکا، فروش نفت ايران در ماه‌هاي آتي آسيب جدي خواهد ديد مي‌توان اين توافق را مجددا فعال کرد. زيرساخت‌هاي اين موضوع در حال حاضر در حد 200 هزار بشکه فراهم است که در آينده مي‌توان آن را به 800 هزار بشکه رساند(کل صادرات نفتي ايران به اروپا 7500هزار بشکه است). در قالب اين طرح، ايران، نفت خام روسيه و کشورهاي  CISرا در پايانه نکا تحويل گرفته و به مصرف مي‌رساند و سپس معادل آن را در پايانه‌هاي نفتي جنوب کشور تحويل مي‌دهد.
عمليات معاوضه نفت خام همسايگان شمالي مزايايي مانند درآمدزايي، کاهش هزينه حمل نفت به پالايشگاه‌هاي شمال کشور، کاهش تردد نفتکش‌هاي جاده‌اي، تقويت جايگاه ايران در بازار جهاني و تبديل ايران به قطب ترانزيت حامل‌هاي انرژي در منطقه را به دنبال دارد. البته در مقابل نيز مي‌توان از طريق همسايه شمالي خود نوسازي ناوگان هوايي، ملزومات نظامي و تامين کالاهاي اساسي، آب شيرين کن 
و.. دريافت کرد.
4 - روسيه تنها در بخش قطعات خودرو ، سالانه 15 ميليارد دلار واردات دارد و اين فرصت بسيار خوبي براي قطعه‌سازان ايراني است.
5 - کريدور شمال-جنوب که هند را از طريق ايران و روسيه به 
کشور هاي اسکانديناوي وصل مي‌کند، در حال حاضر از کارآمدي لازم برخوردار نيست اين سفر، موجب فعال شدن اين کريدور و فرصت‌هاي بي شماري را پيش روي اقتصاد‌هاي ايران و روسيه قرار مي‌دهد. 
6 - در حالي‌که کشور روسيه ساليانه 60 ميليارد دلار مواد غذايي و محصولات کشاورزي وارد مي‌کند اما سهم ايران در اين باره بسيار کم است(ميزان صادرات غيرنفتي ايران حداکثر 5/5 ميليارد دلار است).
7 - به‌دليل در هم تنيدگي فضاي اقتصاد روسيه با کشورهاي 
مشترک المنافع، «به زودي» امکان تحميل تحريم انتقال بر آن بسيار کمتر از ايران يا اروپاست. اين موضوع فرصتي است براي اينکه ايران مبادلات تجاري و مالي خود را در قالب پيمان‌ پولي دوجانبه و روبل انجام دهد.
8 - بعد از ماجراي اوکراين، غرب به صورت تدريجي و خيلي آهسته روند تحريم روسيه را آغاز کرده است. در سال‌هاي آتي احتمالا روسيه نيز با نظام سخت تحريم‌ها مواجه مي‌شود. شکستن فضاي تحريم ايران موجب باز شدن فضاي تنفس اقتصادي روسيه در سال‌هاي آتي خواهد شد.
9 - ذکر اين نکته هم ضروري‌ است که ايران در شطرنج اقتصادي خود نبايستي هيچ کشوري را حذف کند. هر کشوري اعم از کشورهاي غربي يا کشورهاي شرقي، نفت و کالاهاي ايراني را خريداري نمايند و در مقابل مايحتاج ملت ايران را ارائه و فناوري در اختيار جوانان ايراني قرار دهند مورد استقبال دولتمردان جمهوري اسلامي خواهند بود. غرب‌گرايان و شرق‌گرايان خوب است تجربه شکست خورده 
5 سال اخير را مجددا مرور نمايند.
در عين حال اين اميدواري وجود دارد با سفر ولايتي به روسيه، در   آينده، بسياري از مشکلات تحريمي ايران رفع شود و مشاوران اقتصادي روس، به دولت روحاني کمک نمايند در اعتماد به توانمندي جوانان مستعد ايراني، مي‌توان گام‌هاي اساسي براي حل مشکلات اقتصادي مردم ايران برداشت.

آدرس مطلب http://resalat-news.com/newspaper/page/9260/1/27000/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha